Arbeidsongeschiktheidsverzekering zzp: heb je die nodig?

Als zzp'er ben je zelf verantwoordelijk voor je inkomen als je door ziekte of een ongeval niet meer kunt werken. In loondienst ben je bij langdurige arbeidsongeschiktheid in veel gevallen verzekerd via de werknemersverzekeringen. Als zelfstandige heb je die automatische inkomensbescherming niet.

Een arbeidsongeschiktheidsverzekering (AOV) kan daarom een belangrijk onderdeel zijn van je financiële planning. Maar heb je als zzp'er daadwerkelijk een AOV nodig? En hoeveel inkomen zou je dan moeten verzekeren?

Dat hangt vooral af van hoeveel financiële ruimte je zelf hebt, hoe afhankelijk je bent van je inkomen en hoe groot het risico is dat je wilt dragen.

Wat is een AOV?

Een arbeidsongeschiktheidsverzekering is een verzekering die je inkomen kan aanvullen als je door ziekte of een ongeval niet of minder kunt werken.

Je spreekt bij het afsluiten onder andere af:

• welk bedrag je maximaal wilt verzekeren;
• wanneer de uitkering begint;
• hoe lang de uitkering kan doorlopen;
• onder welke voorwaarden je arbeidsongeschikt bent;
• tot welke leeftijd je verzekerd bent.

De precieze dekking verschilt per verzekeraar en verzekering. Daarom is niet alleen de premie belangrijk, maar vooral wat er daadwerkelijk wordt uitgekeerd en onder welke voorwaarden.

Is een AOV voor zzp'ers verplicht?

Op dit moment niet.

Als zzp'er bepaal je momenteel zelf hoe je het risico van arbeidsongeschiktheid opvangt. Dat kan bijvoorbeeld met een particuliere AOV, eigen spaargeld, een broodfonds of een andere voorziening.

Er wordt wel gewerkt aan een verplichte basisverzekering voor arbeidsongeschiktheid van zelfstandigen. Het gaat om de zogenoemde Basisverzekering arbeidsongeschiktheid zelfstandigen (BAZ).

De plannen zijn nog geen definitieve wet. Volgens het huidige voorstel zou er onder meer een wachttijd van twee jaar gelden en zou de uitkering maximaal tot het niveau van het minimumloon lopen. De overheid noemt momenteel een premie van 5,4% van de winst, met een maximum van €171 bruto per maand op basis van de huidige berekeningen. Deze bedragen en voorwaarden kunnen nog veranderen.

Daarom is het belangrijk om onderscheid te maken tussen:

De situatie nu: een AOV is niet verplicht.

De toekomstige situatie: er zijn plannen voor een verplichte basisverzekering, maar de definitieve regels en invoeringsdatum staan nog niet vast. KVK verwacht op dit moment invoering rond 2030.

Lees meer: AOV verplicht voor zzp'ers?

Heb je als zzp'er een AOV nodig?

Er is geen antwoord dat voor iedere zzp'er geldt.

De belangrijkste vraag is eigenlijk:

Wat gebeurt er met mijn financiële situatie als ik morgen niet meer kan werken?

Kijk daarbij naar vijf dingen.

1. Hoe hoog zijn je vaste lasten?

Denk aan:

• hypotheek of huur;
• energie;
• boodschappen;
• verzekeringen;
• auto;
• abonnementen;
• zakelijke verplichtingen;
• eventuele kosten voor kinderen.

Hoe hoger je vaste maandelijkse lasten, hoe groter het bedrag dat je bij langdurige arbeidsongeschiktheid moet kunnen opvangen.

2. Hoeveel spaargeld heb je?

Een financiële buffer kan een periode zonder inkomen opvangen.

Heb je bijvoorbeeld €30.000 aan vrij beschikbaar spaargeld, dan kun je een tijdelijke inkomensuitval langer zelf dragen dan wanneer je nauwelijks spaargeld hebt.

Maar let op: spaargeld is niet hetzelfde als een onbeperkte voorziening. Bij langdurige arbeidsongeschiktheid kan je inkomen jarenlang lager zijn. Bovendien kan een deel van je spaargeld nodig zijn voor andere onverwachte uitgaven.

3. Heb je een partner met inkomen?

Het inkomen van een partner kan een belangrijk onderdeel van je financiële vangnet zijn.

Als je partner voldoende verdient om de vaste lasten grotendeels te blijven betalen, is de financiële noodzaak voor een grote AOV mogelijk kleiner. Dat betekent niet automatisch dat een AOV overbodig is. Het betekent vooral dat je totale huishoudelijke financiële situatie moet worden bekeken.

4. Hoe afhankelijk ben je van je eigen inkomen?

Voor sommige ondernemers valt het inkomen vrijwel volledig weg zodra ze niet meer kunnen werken.

Denk bijvoorbeeld aan een zelfstandige:

• zonder personeel;
• die op uurbasis werkt;
• die zelf alle opdrachten uitvoert;
• die geen passief inkomen heeft;
• en wiens bedrijf nauwelijks kan doordraaien zonder de eigenaar.

In zo'n situatie kan arbeidsongeschiktheid direct gevolgen hebben voor het inkomen van het huishouden.

5. Hoe lang kun je zonder inkomen?

Dit is misschien wel de belangrijkste vraag.

Een korte periode zonder inkomen kun je mogelijk zelf opvangen. Een periode van meerdere jaren is iets heel anders.

Maak daarom niet alleen een berekening voor één of drie maanden. Kijk ook naar wat er gebeurt als je een jaar of langer niet volledig kunt werken.

Hoeveel kost een AOV voor een zzp'er?

De premie verschilt sterk per persoon en verzekering.

Factoren die onder andere invloed hebben op de premie zijn:

• je leeftijd;
• je beroep;
• het verzekerde bedrag;
• de gekozen wachttijd;
• de eindleeftijd;
• de voorwaarden waaronder je arbeidsongeschikt bent;
• de duur van de uitkering.

Een ondernemer met fysiek zwaar werk kan bijvoorbeeld met een ander risico te maken hebben dan iemand die voornamelijk achter een computer werkt.

Ook de gekozen wachttijd maakt verschil. Als je bijvoorbeeld een langere periode zelf kunt overbruggen voordat de verzekering uitkeert, kan dat invloed hebben op de premie.

Daarom heeft het weinig zin om alleen te kijken naar een gemiddelde AOV-premie.

De relevante vraag is: Hoeveel kost de bescherming die ik daadwerkelijk nodig heb?

Lees verder: Wat kost een AOV voor zzp'ers?

Hoeveel moet je verzekeren?

Je hoeft niet per se je volledige huidige inkomen te verzekeren.

Kijk eerst naar het bedrag dat je maandelijks nodig hebt om je financiële verplichtingen te betalen.

Bijvoorbeeld:

In dit voorbeeld is de vraag niet automatisch of je €2.500 aan AOV-uitkering nodig hebt.

Misschien heb je daarnaast spaargeld, partnerinkomen of andere inkomsten. Aan de andere kant kunnen belastingen en andere financiële verplichtingen een rol spelen.

Het gaat daarom om het inkomensgat dat je zelf niet kunt opvangen.

Lees meer: Hoeveel AOV heb ik nodig als zzp'er? of AOV berekenen voor zzp'ers

Bereken je financiële risico

Wil je eerst zelf bekijken hoeveel inkomen je nodig zou hebben als je arbeidsongeschikt raakt? Gebruik daarvoor onze gratis tool:

Met de tool kun je je financiële situatie als zzp'er in kaart brengen en nadenken over hoeveel inkomen je bij arbeidsongeschiktheid zou moeten kunnen opvangen.

De uitkomst is geen persoonlijk verzekeringsadvies. Het is vooral een hulpmiddel om je eigen situatie beter te begrijpen.

Wat als je geen AOV wilt?

Een AOV is niet de enige manier om het risico van arbeidsongeschiktheid op te vangen.

Mogelijke alternatieven of aanvullingen zijn bijvoorbeeld:

Eigen spaargeld

Je kunt ervoor kiezen om zelf een grote financiële buffer op te bouwen. Het voordeel is dat je het geld zelf houdt zolang je het niet nodig hebt. Het nadeel is dat je een aanzienlijk bedrag nodig kunt hebben als je langdurig niet kunt werken.

Broodfonds of schenkkring

Een broodfonds of andere schenkkring kan ondernemers helpen om gedurende een beperkte periode inkomen op te vangen. Dit is niet hetzelfde als een volledige AOV. De voorwaarden en maximale uitkeringsduur verschillen.

Combinatie van oplossingen

Je hoeft ook niet noodzakelijk één oplossing te kiezen. Je kunt bijvoorbeeld een financiële buffer gebruiken voor de eerste periode en daarnaast een AOV afsluiten met een langere wachttijd. Op die manier hoeft een verzekering niet ieder tijdelijk inkomensverlies op te vangen.

Wat is een wachttijd bij een AOV?

De wachttijd is de periode tussen het moment waarop je arbeidsongeschikt raakt en het moment waarop de verzekering begint uit te keren.

Een langere wachttijd kan de premie beïnvloeden.

Heb je bijvoorbeeld voldoende spaargeld om een langere periode zonder inkomen te overbruggen, dan kun je ervoor kiezen om niet vanaf de eerste weken verzekerd te zijn.

Dat is een afweging tussen:

lagere verzekeringskosten ↔ meer eigen financieel risico.

Welke wachttijd passend is, hangt af van je financiële buffer en de voorwaarden van de verzekering.

Lees meer: AOV met korte wachttijd of AOV met lange wachttijd

Waar moet je op letten bij een AOV?

Kijk niet alleen naar de premie. Let ook op:

Wanneer ben je volgens de polis arbeidsongeschikt?

De definitie van arbeidsongeschiktheid kan grote gevolgen hebben voor wanneer je recht hebt op een uitkering.

Hoe hoog is de uitkering?

Een goedkope verzekering met een lage uitkering kan uiteindelijk onvoldoende inkomen opleveren.

Hoe lang krijg je een uitkering?

Controleer de maximale uitkeringsduur en de eindleeftijd.

Hoe lang is de wachttijd?

Een wachttijd van bijvoorbeeld één jaar betekent dat je zelf een financieel vangnet nodig hebt voor die periode.

Hoe wordt je beroep beoordeeld?

Bij sommige verzekeringen speelt je beroep een belangrijke rol bij de beoordeling van arbeidsongeschiktheid.

Wat zijn de uitsluitingen?

Lees de polisvoorwaarden goed. Niet iedere oorzaak of situatie hoeft op dezelfde manier verzekerd te zijn.

Een AOV is maatwerk en de exacte voorwaarden verschillen per verzekeraar. KVK adviseert daarom om de voorwaarden goed te bekijken en bij twijfel een verzekeringsadviseur te raadplegen.

Is een AOV aftrekbaar?

De premie van een particuliere arbeidsongeschiktheidsverzekering kan in veel gevallen fiscaal aftrekbaar zijn als uitgave voor andere inkomensvoorzieningen.

De precieze fiscale behandeling hangt af van de soort verzekering en je persoonlijke situatie. Kijk daarom voor je aangifte naar de actuele regels van de Belastingdienst of vraag je boekhouder of belastingadviseur hoe de premie in jouw situatie wordt verwerkt.

AOV voor een startende zzp'er

Ben je net gestart als zzp'er? Dan kan een AOV extra aandacht verdienen.

Als je nog weinig spaargeld hebt opgebouwd en je inkomen volledig afhankelijk is van je onderneming, kan langdurige arbeidsongeschiktheid relatief grote financiële gevolgen hebben.

Aan de andere kant kan een startende ondernemer ook te maken hebben met een beperkt budget.

Het is daarom verstandig om niet alleen te kijken naar de vraag:

Kan ik de premie betalen?

Maar ook naar:

Kan ik het risico betalen als ik géén verzekering heb?

Lees verder: AOV voor startende zzp'ers

AOV en je hypotheek

Heb je een hypotheek of wil je binnenkort een woning kopen? Dan is je inkomensbescherming extra relevant.

Een hypotheek loopt vaak tientallen jaren. Als je inkomen als zzp'er volledig wegvalt door arbeidsongeschiktheid, blijven je woonlasten in principe gewoon bestaan.

Een AOV kan daarom onderdeel zijn van je bredere financiële planning naast je hypotheek, pensioen en spaargeld.

Lees ook:

• Hypotheek als zzp'er: hoe werkt het?
• Hoeveel hypotheek kan ik krijgen als zzp'er?
• Welk inkomen telt voor een hypotheek als zzp'er?

Dus: heb je als zzp'er een AOV nodig?

Niet iedere zzp'er heeft dezelfde financiële situatie.

De vraag is vooral hoeveel risico je zelf kunt en wilt dragen.

Een AOV kan interessant zijn als:

• je inkomen grotendeels afhankelijk is van je eigen arbeid;
• je weinig financiële reserves hebt;
• je hoge vaste lasten hebt;
• je huishouden sterk afhankelijk is van jouw inkomen;
• je langdurige arbeidsongeschiktheid niet zelf kunt opvangen.

Een eigen financiële buffer kan juist een grotere rol spelen als je veel spaargeld hebt, lage vaste lasten hebt of andere inkomstenbronnen hebt.

Je kunt ook verschillende oplossingen combineren.

Begin daarom niet met de vraag welke AOV je moet kopen. Begin met de vraag hoeveel inkomen je nodig hebt als je niet meer kunt werken.

Bereken je AOV-behoefte

Wil je dat eerst concreet maken?

Daarna kun je beter beoordelen hoeveel van het risico je zelf kunt dragen en welk deel je eventueel wilt verzekeren.

Dit artikel is algemene informatie en geen verzekerings- of fiscaal advies.